4A, 4B, 4C Sigorta Nedir?

Çalışma hayatına atılan herkes için hangi sigorta türüne tabi olduğu, emeklilikten sağlık hizmetlerine kadar birçok hakkı doğrudan etkiler. Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi, çalışanların statüsüne göre 4A, 4B ve 4C sigorta olmak üzere üç ana başlık altında düzenlenmiştir. Peki 4A sigorta nedir, 4B sigorta kimleri kapsar, 4C sigorta hangi çalışanlar için geçerlidir ve SGK hizmet dökümü nasıl sorgulanır? Papel Blog’un bu yazısında; 4A, 4B, 4C sigortası türleri arasındaki farkları, kimleri kapsadıklarını, sosyal güvenlik sigortalarının sağladığı hakları ve e-Devlet üzerinden sigorta sorgulama adımlarını detaylıca ele alıyoruz.  

4A sigorta nedir? 

Türkiye’nin sosyal güvenlik sistemindeki sigorta türlerinden biri olan 4A sigorta, hizmet akdiyle işverene bağlı olarak çalışan kişilerin dahil olduğu sigorta statüsüdür. SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) çatısı altında yürütülen bu sigorta kapsamında primler hem çalışanın hem de işverenin katkısı ile SGK’ya ödenir. 4A sigorta, çalışanlara sağlık hizmetleri, emeklilik, iş kazası ve meslek hastalığı gibi sosyal güvence hakları sağlar. 

4A sigorta kapsamında çalışanlar için emeklilik süreci farklı şekillerde ilerleyebilir. Bazı alternatif emeklilik türleri hakkında bilgi almak için “Malulen Emeklilik Şartları Nelerdir?” ve “Kısmi Emeklilik Nedir?” başlıklı yazılarımızı okuyabilirsin.  

4B sigorta nedir? 

4B sigorta, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan veya serbest meslek sahibi kişilerin dahil olduğu bir sigorta türüdür. Eski Bağ-Kur sisteminin yerine geçen bu sigortada sigortalı kendi adına prim öder.  Esnaf, şirket ortakları ve serbest meslek sahipleri gibi kendi işlerine sahip kişilerin sosyal güvencesini kapsayan 4B sigorta; kişilere sağlık, emeklilik, malullük ve ölüm gibi sosyal güvenlik hakları sağlar. 4A sigortadan farklı olarak 4B sigortada prim ödeme yükümlülüğü doğrudan sigortalıya aittir.  

4C sigorta nedir? 

Devlet veya kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memur ve benzeri personellerin dahil olduğu sigorta türü olan 4C sigortası, kamu görevlilerinin sosyal güvenlik haklarını kapsar ve SGK bünyesinde tanımlanmıştır. Bu sigorta kapsamında memurların sağlık hizmetleri, emeklilik ve diğer sosyal güvence hakları güvence altına alınır. Kamu personelinin çalışma statüsüne göre düzenlenen 4C sigortada işveren tarafından sigortalı adına prim ödenir.  

SGK hizmet dökümü nedir?  

Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sigortalılara ait çalışma ve prim geçmişini gösteren resmî belgeye SGK hizmet dökümü denir. 4A, 4B ve 4C gibi farklı sigorta türlerine göre ayrı ayrı sorgulanabilen bu belge, kişinin hangi sürelerle sigortalı olarak çalıştığını, yatırılan prim gün sayısını, primlerin aylara göre dağılımını, hizmet başlangıç-bitiş tarihlerini ve ilgili sigorta kolunu detaylı bir şekilde gösterir.  

4A, 4B, 4C sigortası türleri kimleri kapsar? 

Türkiye’de 4A, 4B, 4C sigortası türleri, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yürütülen sosyal güvenlik sisteminde kişilerin çalışma şekline ve statüsüne göre tanımlanan üç ana sigorta kapsamıdır. Her bir sigorta türü, farklı çalışma ilişkisi ve meslek gruplarını kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. Bu kapsam sayesinde sigortalılar sağlık, emeklilik, iş kazası gibi sosyal güvence haklarından yararlanırlar. 

4A sigorta kimleri kapsar? 

İşverene bağlı olarak maaşlı çalışan herkesin dahil olduğu 4A sigorta türü kapsamına özel sektörde sözleşmeli olarak çalışan işçiler, tam zamanlı, kısmi zamanlı ve geçici işlerde çalışan kişiler, devlet kurumlarında çalışan sözleşmeli personel ve bazı kamu görevlileri girer. En yaygın sigorta türü olan 4A sigorta primleri işveren tarafından SGK’ya bildirilir ve primleri hem çalışan hem de işveren tarafından ödenir.  

4B sigorta kimleri kapsar? 

4B sigorta, kendi işine sahip olan bağımsız çalışan kişilerin dahil olduğu sigorta türüdür. Esnaf ve sanatkârlar, avukatlar, doktorlar, muhasebeciler gibi serbest meslek sahipleri, tarım ile uğraşan bağımsız çiftçiler, şirket ortakları ve bağımsız profesyoneller bu sigorta türüne tabidir. Bu sigortanın primleri sigortalının kendisi tarafından ödenir.  

4C sigorta kimleri kapsar? 

Kamu personelini ve belirli kamu statülerinde çalışan kişileri kapsayan 4C sigorta kapsamında genellikle; devlet memurları, kamu kurumlarında daimî veya geçici olarak görev yapan personeller, bazı idari ve kamu görevlerinde bulunan çalışanlar bulunur. Bu sigortanın primlerini kamu işvereni öder.

 

Sosyal güvenlik sigortalarının sağladığı haklar ve avantajlar 

Sosyal güvenlik sigortaları Türkiye’de SGK tarafından yürütülen bir hak ve güvence sistemidir. Kişilerin ekonomik ve sosyal güvenliğini korumayı amaçlayan bu sigortalar, sigortalı kişilere çalışırken ve çalışma sonrası olası risklere karşı çeşitli haklar ve avantajlar sağlar. Tüm sigortalılar, devlet hastaneleri ve SGK ile anlaşmalı sağlık kuruluşlarında muayene, tedavi ve ilaç hizmetlerinden yararlanabilir; bu kapsam yalnızca sigortalıyı değil, belirli şartlar dahilinde aile bireylerini de kapsar. Bunun yanı sıra sigortalılar, gerekli prim günü ve yaş şartlarını sağladıklarında emekli aylığı almaya hak kazanır; bu hak hem yaşlılık hem de çalışma gücünün kaybedildiği durumlar için geçerlidir. Çalışma gücünü önemli ölçüde kaybeden kişiler ise malullük aylığı gibi uzun vadeli sigorta ödeneklerinden faydalanabilir. İş kazası veya meslek hastalığı yaşanması hâlinde, sigortalıların tedavi masrafları karşılanır ve durumun niteliğine göre geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri veya ölüm geliri gibi sosyal yardımlar sağlanır. Sigortalının vefatı durumunda ise eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olunan diğer yakınlarına ölüm aylığı veya cenaze ödeneği gibi haklar tanınır. Ayrıca hastalık ve analık gibi durumlarda kısa vadeli sigorta kolları devreye girerek geçici iş göremezlik ödeneği ve kısa süreli gelir desteği sunar. Tüm bu hak ve avantajlar, 4A, 4B ve 4C sigortası türlerine kayıtlı sigortalılar için geçerli olup, sosyal güvenlik sisteminin temel güvencelerini oluşturur. 

E-Devlet sigorta sorgulama nasıl yapılır? 

Türkiye’nin kamu dijital kamu hizmetleri portalı e-Devlet üzerinden SGK sigorta bilgileri çevrimiçi olarak sorgulanabilir. E-Devlet ile sigorta sorgulama adımları aşağıdaki gibidir:  

• E-Devlet Kapısı’na (e-Devlet Kapısı Devletin Kısayolu | www.türkiye.gov.tr ) T.C. kimlik numaran ve e-Devlet şifrenle giriş yap.  

• Üstteki arama kutusuna “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” yaz ve çıkan sonuca tıkla.  

• Çıkan sonuçlar arasında 4A hizmet dökümü, 4B hizmet bilgisi veya 4C sigorta kayıt bilgisi gibi seçeneklerden ilgili olanı seçerek sigorta geçmişini görebilirsin.  

Belge görüntülendikten sonra PDF olarak indirilebilir veya barkodlu resmî belge olarak kaydedilebilir. Ayrıca e-Devlet ile sigorta başlangıç/bitiş tarihlerini görüntülenebilir, prim ödeme gün sayısı ve prim geçmişi incelenebilir, genel sağlık sigortası (GSS) ve prim borcu sorgulanabilir. Bu sayede herhangi bir SGK şubelerine gitmeden sigorta kayıtlarına hızlı ve güvenli şekilde ulaşılabilir.  

 

Kaynaklar: 1, 2, 3.   

 

Bu blog yazısında sunulan bilgiler; yalnızca genel nitelikte olup hukuk, finans veya yatırım danışmanlığı teşkil etmemektedir. İçerik, bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, özel durumlarınız için profesyonel danışmanlık almanız tavsiye edilir. Yazıda yer alan ifadeler, herhangi bir bağlayıcılık veya sorumluluk doğurmamakta, yalnızca yazarın değerlendirmelerini yansıtmaktadır. Alacağınız kararlarda tüm sorumluluk tarafınıza ait olup, Papel Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri A.Ş. bu bağlamda herhangi bir yükümlülük kabul etmemektedir.