Malulen Emeklilik Şartları Nelerdir?

Çalışma hayatı devam ederken ortaya çıkan ciddi sağlık sorunları, birçok kişi için “emeklilik mümkün mü?” sorusunu gündeme getiriyor. Özellikle malulen emeklilik, çalışma gücünü önemli ölçüde kaybeden sigortalılar için SGK tarafından sunulan en önemli sosyal güvence mekanizmalarından biri olarak öne çıkıyor. Peki malulen emeklilik nedir, malulen emeklilik şartları nelerdir, SGK malulen emeklilik başvurusu nasıl yapılır ve sağlık raporu ile emeklilik hangi durumlarda mümkündür? Papel Blog’un bu yazısında, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre malulen emeklilikte hastalıklar, malullük oranı hesaplama, e-Devlet malulen emeklilik başvurusu ve süreçte dikkat edilmesi gereken detayları ele alıyoruz. 

 

Malulen emeklilik nedir? 

Malulen emeklilik, çalışma gücünü ciddi ölçüde kaybeden sigortalıların, SGK malulen emeklilik kapsamında yaş şartı aranmadan erken emeklilik hakkı elde etmesini sağlayan özel bir emeklilik türüdür. Bu sistem, sigortalı olarak çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkan hastalık veya kazalardan dolayı çalışamayacak duruma gelen kişileri korumayı amaçlar. 

Malulen emekliliğin temel kriteri, kişinin çalışma gücünde en az %60 kayıp olduğunun tespit edilmesidir. Bu kayıp, SGK tarafından yetkilendirilen hastanelerden alınan sağlık kurulu raporu ile emeklilik sürecinde belgelenir ve raporun SGK tarafından onaylanması gerekir. Ayrıca raporun alındığı tarihte belirli prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartlarının da sağlanmış olması zorunludur. 

Bu süreçte sigortalı, SGK üzerinden yetkili bir hastaneye sevk edilir ve alınan sağlık kurulu raporuyla beraber malulen emeklilik başvurusu yapılır. Başvurunun kabul edilmesi halinde bağlanacak emekli aylığı; sigortalının prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve ortalama kazançlarına göre hesaplanır. Yani malulen emeklilik, sigortalı olarak çalışırken sonradan gelişen ciddi sağlık sorunları yüzünden çalışma gücünü büyük ölçüde yitiren kişilere SGK tarafından tanınan bir emeklilik hakkıdır. 

 

Malulen emeklilik ile engelli emekliliği farkı 

Sıça karıştırılan malulen emeklilik ve engelli emekliliğinin şartları ve kapsamları birbirinden farklıdır. Malulen emeklilik, sigortalı olarak çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkan bir hastalık ya da kaza sonucu çalışma gücünün en az %60 kaybedilmesi durumunda söz konusu olduğundan SGK, maluliyetin sigorta başlangıcından sonra meydana gelmiş olmasını ve durumun maluliyet raporu ile tespit edilmesini şart koşar. 

Engelli emekliliği ise kişinin engel durumunun sigortalı olmadan önce veya sonra ortaya çıkmasına bakılmaksızın değerlendirilir. Burada temel kriter, engellilik oranına göre sağlanan vergi indirimi ve prim gün şartlarının tamamlanmasıdır. Ayrıca malulen emeklilikte emekli olduktan sonra tekrar sigortalı çalışmak mümkün değilken, engelli emekliliğinde kişi emeklilik öncesinde çalışmaya devam edebilir ve emeklilik sonrasında da belirli koşullarla çalışabilir. Yani sağlık raporu ile emeklilik denildiğinde malulen emeklilik daha ağır ve sonradan gelişen sağlık kayıplarını kapsarken, engelli emekliliği daha geniş bir çerçevede erken emeklilik imkânı sunar. 

Malulen emeklilik şartları nelerdir? 

Malulen emeklilik için hem sağlık hem de sigortalılık kriterlerinin birlikte sağlanması gerekir. SGK malulen emeklilik hakkının kazanılması için öncelikle, sigortalının çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş olmasını şart koşar. Bu durum, SGK tarafından yetkilendirilen hastanelerden alınan sağlık kurulu raporu ile tespit edilir ve SGK onayına sunulur.  

Bunun yanı sıra, sigortalının en az 10 yıl sigortalı olması ve en az 1.800 gün prim ödemiş olması gerekir. Maluliyetin, sigortalı olarak çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkmış olması da önemli bir kriterdir. Başvuru sırasında kişinin aktif olarak çalışmıyor olması beklenir. 

Malulen emeklilikte yaş şartı yoktur. Gerekli sağlık ve prim koşullarını sağlayan kişiler, yaşa bakılmaksızın malulen emeklilik başvurusu yapabilir. Çalışma gücü kaybı, prim gün sayısı ve SGK onaylı sağlık raporu bir araya geldiğinde malulen emeklilik hakkı doğar. 

 

Kimler malulen emekli olabilir? 

Malulen emekli olabilmek için, SGK malulen emeklilik şartlarının eksiksiz sağlanması gerekir. Öncelikle sigortalının, çalışma gücünde en az %60 kayıp yaşadığının sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi gerekir. Bu rapor, SGK tarafından yetkilendirilmiş sağlık kurumlarından alınmalıdır. 

Ayrıca sigortalının en az 10 yıl sigortalılık süresi ve 1.800 gün prim ödemesi bulunmalıdır. Prim gün sayısı eksik olanlar, borçlanma gibi yollarla bu şartı tamamlayabilir. Malulen emeklilikte yaş şartı aranmadığından, gerekli koşulları sağlayan herkes yaşa bakılmaksızın başvuru yapabilir. 

Ancak maluliyetin, sigortalı olarak çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkmış olması gerekir. İşe başlamadan önce var olan sağlık sorunları doğrudan malulen emeklilik kapsamında değerlendirilmez. 

 

Hangi hastalıklar malulen emekliliğe dahildir? 

Malulen emeklilikte hastalıklar için SGK tarafından yayımlanmış sabit bir liste yoktur. Değerlendirme, hastalığın kişide yarattığı çalışma gücü kaybı oranına göre yapılır. Çalışma gücünde en az %60 kayba yol açan hastalıklar malulen emeklilik kapsamında değerlendirilebilir. 

Uygulamada; kanser türleri, multipl skleroz (MS), Parkinson hastalığı, epilepsi, beyin tümörleri, demans, şizofreni gibi ciddi nörolojik ve psikiyatrik hastalıklar sıkça bu kapsama girer. Ayrıca ileri düzey kalp ve damar hastalıkları, organ yetmezlikleri ve kronik böbrek hastalıkları da malulen emeklilik için değerlendirilebilir. 

Görme kaybı gibi ciddi fonksiyon kayıpları da malullük oranı hesaplama ve sağlık kurulu değerlendirmesi sonucunda kapsama dahil edilebilir. Burada belirleyici olan, hastalığın çalışma gücünü ne kadar etkilediğidir. Yani her sağlık sorunu otomatik olarak malulen emeklilik hakkı doğurmaz. Nihai karar, SGK sağlık kurulu tarafından yapılan değerlendirme ve malullük oranı hesaplama sonucunda verilir. 

  

Malulen emeklilik başvurusu nasıl yapılır? 

Malulen emeklilik başvurusu, SGK üzerinden yazılı olarak veya e-Devlet malulen emeklilik kanalıyla yapılabilir. İlk adım, çalışma gücü kaybını gösteren sağlık kurulu raporu için SGK’ya başvurarak yetkili hastaneye sevk alınmasıdır. 

Sigortalı, bağlı bulunduğu SGK il veya ilçe müdürlüğüne dilekçe ile başvurur. SGK tarafından sevk edilen hastaneden alınan rapor, malulen emeklilik şartlarını taşıyıp taşımadığı açısından değerlendirilir. Ayrıca e-Devlet üzerinden de başvuru yapılabilir ve süreç dijital olarak takip edilebilir. 

Başvuru kabul edilirse emekli aylığı bağlanır. Başvuru reddedilirse, kararın tebliğinden itibaren SGK’ya itiraz hakkı vardır. 

 

Malulen emeklilikte dikkat edilmesi gerekenler 

Malulen emeklilik sürecinde en kritik nokta, sağlık raporu ile emeklilik aşamasında alınan raporun SGK kriterlerine uygunluğudur. Raporda çalışma gücü kaybı en az %60 olarak belirtilmelidir. Ayrıca başvuru öncesinde prim gün sayısı ve sigortalılık süresi mutlaka kontrol edilmelidir. 

Başvuru sırasında belgelerin eksiksiz hazırlanması sürecin uzamasını önler. Malulen emekli olduktan sonra sigortalı olarak çalışılamayacağını da unutulmamak gerekir. Başvurunun durumunu ve SGK değerlendirmesini, e-Devlet üzerinden düzenli olarak takip etmek mümkündür.  

 

Kaynaklar: 1, 2.  

 

Bu blog yazısında sunulan bilgiler; yalnızca genel nitelikte olup hukuk, finans veya yatırım danışmanlığı teşkil etmemektedir. İçerik, bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, özel durumlarınız için profesyonel danışmanlık almanız tavsiye edilir. Yazıda yer alan ifadeler, herhangi bir bağlayıcılık veya sorumluluk doğurmamakta, yalnızca yazarın değerlendirmelerini yansıtmaktadır. Alacağınız kararlarda tüm sorumluluk tarafınıza ait olup, Papel Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri A.Ş. bu bağlamda herhangi bir yükümlülük kabul etmemektedir.